Kiam oni parolas pri la Esperanta literaturo, unu nomo staras super la ceteraj en la dua duono de la 20-a jarcento: William Auld. La skota poeto, tradukisto kaj verkisto ne nur estis la plej elstara figuro de la moderna Esperanta poezio, sed ankaŭ la unua kaj ĝis nun sola Esperanto-verkisto nomumita por la Nobel-premio pri literaturo. Lia vivo, ligita al la sortoturnoj de la 20-a jarcento kaj al profunda dediĉo al la internacia lingvo, prezentas fascinan rakonton pri kiel arto povas flori eĉ en la plej neatenditaj medioj.
William Auld naskiĝis la 6-an de novembro 1924 en Erith, Kent, Anglio. Lia intereso pri lingvoj devenis de lia patrina avino, denaska parolanto de la gaela, kiu poste lernis la anglan. La juna William estis fascinita, ke iu povas pensi en lingvo, kiu ne estas la angla.
La vojo al Esperanto komenciĝis en 1937, kiam Auld estis 13-jara skolto. Legante skoltan regularon en Esperanto, li malkovris la ekziston de tiu lingvo . Tiu renkontiĝo estis decida: li eklernis la lingvon kaj komencis praktiki ĝin kun amikoj John Francis kaj Reto Rossetti, kiuj kune kun John Dinwoodie poste formos la tiel nomatan “skotan skolon” de Esperanta literaturo.
La jaro 1952 markis turnopunkton. Auld kune kun John Dinwoodie, John Francis kaj Reto Rossetti publikigis la poemaron Kvaropo . Tiu verko estis la komenco de la grava libroserio Stafeto, fondita de Juan Régulo Pérez en Kanarioj, kiu transprenis la rolon de la ĉesinta Literatura Mondo . Kvaropo estas konsiderata la komenco de la post-Parnasa periodo de la Esperanta literaturo.
Auld estis elstara tradukisto. Li esperantigis verkojn de Shakespeare (Epifanio, La sonetoj, La komedio de eraroj), Oscar Wilde (La graveco de la Fideliĝo), kaj — plej fame — la tutan Mastro de l’ Ringoj de J.R.R. Tolkien (1995-1997) . Li ankaŭ tradukis la Ĉashundon de Baskerviloj de Conan Doyle (1998) . Pri la Tolkien-traduko li mem diris, ke ĝi estis lia plej grava atingeco.
Li mortis la 11-an de septembro 2006 apud Dolaro, 81-jara . La funebra ceremonio okazis la 18-an de septembro en Dolaro.
William Auld estis pli ol nur poeto. Li estis majstro de la Esperanta stilo, inspira instruisto, kaj viziulo, kiu vidis en Esperanto ne nur ilon de komunikado sed “ekscitan medion por krea pensado kaj poezia arto”. Li argumentis, ke Esperanto estas pli granda ol la Mona Lisa aŭ la naŭ simfonioj de Beethoven, ĉar male al tiuj, la lingvo mem povas esti uzata por krei aliajn artaĵojn.
Ĉi-jare, Universala Esperanto-Asocio (UEA) memoras la 20an mortodatrevenon de William Auld, la majstro de la esperanta poezio.
